Het verhaal van USA Import: The Sound Of A (deel 1/2)

Share

Red Bull Belgium: The Vinyl Frontier graaft diep in de rijke geschiedenis van de Belgische platenwinkels. Aan de hand van interviews met protagonisten, foto’s van lang vergeten panden en grappige anekdotes trachten we zoveel jaar na datum een beeld te scheppen van een aantal ter ziele gegane iconische shops.

Wie Antwerpen zegt, zegt USA Import. De beroemde winkel moest helaas zijn deuren sluiten in 2009. Het label en de studio bestaan nog steeds. Wist u trouwens dat ook Brussel, Lille, Rotterdam en Parijs ooit een USA Import platenwinkel hadden? En in Luik bestaat er nog altijd één. Maar om het verhaal achter de beroemde winkel in Antwerpen te kennen trokken we naar de familie Pascual-Verhelst. Zij slaagden er niet alleen in als één van de eersten de sfeer van de clubs naar de shop brengen, ze domineerden op een bepaald moment ook de wereldwijde markt van de slipmats. Een gesprek over muzikale verscheidenheid, openheid en verbondenheid.

Waar en wanneer is USA Import Antwerpen geopend?

Frie Verhelst: “José en ik hebben de winkel geopend in december 1973 op de Sint-Jacobsmarkt 62 in Antwerpen. In 1979 verhuisden we naar nummer 75. De inspiratie voor een platenwinkel vond José in Luik, bij Jean-Claude Van Bedaf van de Luikse platenwinkel USA Import. Die stelde voor om ook in Antwerpen een platenshop te openen. De winkel in Luik was gespecialiseerd in filmmuziek en evergreens uit Amerika. Aangezien wij vaak uitgingen, besloten wij te focussen op dansmuziek. De eerste jaren plaatsten we onze bestellingen samen met de Luikse winkel om de transportkosten te drukken. Eind 1974 merkten we dat onze genres te ver uiteen begonnen te lopen en zijn we op eigen houtje dansmuziek beginnen importeren. Dat was toen vooral popcorn, een genre dat heel populair was in discotheken Groove in Oostende en Popcorn in Vrasene. Die laatste plek leverde het genre ook de naam op.”  

Foto: Sint-Jacobsmarkt 62


Popcorn

José Pascual: “We wilden ook nieuwe muziek verkopen maar onze klanten vroegen vooral popcorn. Het genre maakte tot 75% van onze verkoop uit. Dus gingen wij in Amerika op zoek naar deze muziek. We hadden een aantal adressen via Jean-Claude en snuisterden in oude rock-'n-roll magazines naar groothandelaars die tweedehandsplaten verkochten uit de fifties. De Amerikanen begrepen onze interesse in hun oldies niet. In onze zoektocht stootten we regelmatig op oude stocks; via de hitparades in het Billboard magazine vonden we de nieuwigheden. Ook via de telefoon beluisterden we nieuwe releases om ze nadien te bestellen via de telex. Na verloop van tijd ontwikkelden we een goede relatie met een aantal groothandels in Amerika. Ze kenden onze stijl en voegden regelmatig 1 of 2 exemplaren toe van platen die we nog niet beluisterd hadden. Als we die goed vonden, bestelden we 50 stuks bij. Eind jaren '70 hebben we zelfs iemand van de groothandel Watts uitgenodigd om bij ons op vakantie te komen. We hebben met hem verschillende discotheken bezocht zodat hij zelf kon zien welke muziek hier goed marcheerde.”

Frie: “Onze winkel trok heel wat verzamelaars aan. Onder hen waren heel wat jonge freaks die wilden helpen in de shop. Tijdens hun schoolvakanties trokken ze naar New York of elders in de USA om platen in te kopen. Soms kochten we een lot van 10.000 stuks in de hoop dat er voldoende goede platen zouden tussen zitten. We waren altijd op zoek naar de 4/4 beat om de bop te kunnen dansen. Toen in 1974 discomuziek opkwam & Barry White bekend werd, hebben we het genre omarmd. Niemand kende Barry White toen, José is de discotheken beginnen frequenteren met zijn valies vol discoplaten van Barry White en andere onbekende artiesten. De dj's speelden de platen direct af om ze te testen op het publiek. Zo wisten wij ook meteen of we ze al dan niet moesten bijbestellen. En zo leerden de dj's onze shop kennen; Barry White heeft onze winkel echt bekend gemaakt.”

José: “Behalve disco werd er in die periode ook heel veel funk gespeeld. Een deel van ons cliënteel was zwart. De eigenaar van President Club had 3 zwarte dj's uit Londen aangetrokken : Tony McKenzie, Big Tony & Mike Anthony. Zij kwamen hun platen kopen in onze winkel. Aanvankelijk hadden we niet veel funk maar door en voor hen hebben we ons funk aanbod uitgebreid.” 

Welke discotheken waren toen hot?

Frie: “Eén van de populairste clubs toen was Chalet in Antwerpen. Op maandag zat het stampvol, iedereen stond er op de tafels te dansen. Patrick Gypen werkte daar van jongs af aan. Patrick is de man achter de hoes van 'C in China' van de Confetti's die we later zouden uitbrengen, de eerste hoes volledig op de computer gemaakt. Er werden zowel oldies als nieuwe muziek gedraaid, waaronder heel wat disco en poppy dance zoals Stevie Wonder of David Bowie. Alles was toen op single, maxi's bestonden nog niet. Ook Rio in Sint-Katelijne-Waver was hot, net als een reeks oldies discotheken zoals De Molen in Sint-Katelijne-Waver, Viertap in Rillaar, BBC in Beveren en the Kings in Aalst. Al deze clubs speelden ook nieuwe muziek. Het was toen de gewoonte dat de eigenaar van de club samen met zijn dj platen kwam kopen. De dj koos de platen, de baas betaalde. Sommigen gaven letterlijk fortuinen uit. Zo had elke discotheek zijn eigen muzikale identiteit. Wij waren één van de eerste shops met een deftig soundsystem, in feite waren wij een dagdiscotheek. Onze klanten brachten drank mee, wij lieten de muziek spelen door de boxen en het was feest.”

José: “De meeste muziekwinkels in die tijd kon je vergelijken met bibliotheken: het was er stil en je kon enkel muziek beluisteren door een koptelefoon. Als klant mocht je geen plaat opzetten, het was de verkoper die bepaalde of en hoelang je een plaat kon beluisteren. Wij installeerden Lenco platendraaiers – de Technics SL-1200 was nog niet beschikbaar - en speelden de singles luidop af in de shop. We wilden de clubsfeer in onze winkel brengen. Dat was toen revolutionair; later namen anders winkels het over.”

AB muziek

José: “We importeerden niet alleen uit de Verenigde Staten maar ook uit Engeland. We vertrokken met een lege auto en kwamen met een volle terug. We gingen kelders uitvlooien in Londen en Birmingham op zoek naar oldies, popcorn en nieuwe muziek. Engelse dansmuziek was in de jaren '80 heel sterk met groepen zoals Human League, Simple Minds, Soft Cell, Duran Duran, OMD, Spandau Ballet, ...”

Frie: “Popcorn dj's hadden zich al de gewoonte eigen gemaakt om hun platen trager af te spelen dan oorspronkelijk bedoeld. Ze plakten ook hun platen af zodat je de artiest en tracknaam niet kon zien. Deze technieken werden rond 1986-1987 toegepast op de nieuwe Engelse platen. Er heerste toen echt een rage. Het noemde toen niet new beat maar 'AB muziek', naar de Antwerpse club Ancienne Belgique. Klanten kwamen onze shop binnen en vroegen 'AB muziek'. Sjokkelmuziek was een andere benaming genoemd naar de manier van dansen op deze muziek. A Split Seconds 'Flesh' was het sjokkelnummer bij uitstek.”

In 1989 brachten jullie the Confetti's 'Sound of C' uit op het USA Import label, hoe is dat gelopen?

Frie: “Serge Ramaekers had samen met Dominic Sas het nummer thuis gemaakt op vraag van de uitbater van discotheek Confetti's. Zij contacteerden verschillende platenfirma’s maar niemand was bereid de plaat uit te brengen. Wij verkochten het eerst op cassette binnen het discotheekcircuit. Iedereen wou weten wat het was en in '88 hebben we het uitgebracht op vinyl. Het was een gigantische new beat hit. Iedereen sprong op de hype met talloze Belgische commerciële producties als gevolg, de één al beter dan de andere. Er werd massa's geld mee verdiend en veel mensen verloren het belangrijkste uit het oog: de muziek. De gevolgen zijn bekend. Ik vind het heel spijtig hoe het gelopen is. Op een bepaald moment was er interesse vanuit het buitenland. We kregen dj's over de vloer uit Londen en Amerika om platen te kopen. Ook de buitenlandse pers was geïnteresseerd: de Britse openbare omroep BBC kwam filmen in onze winkel. We hadden het beter moeten aanpakken, alles is veel te snel gegaan.”

Nikolai Pascual: “Het is heel normaal hoe het uitgedraaid is. New beat was een uniek verschijnsel dat nadien nooit meer is voorgevallen in de Belgische muziekgeschiedenis: heel België was in de ban van new beat; het was echt iets van ons. Nadien is het genre uitgemolken en is new beat als genre verdwenen maar ook dat is onderdeel van het unieke verhaal. Het is spijtig dat België niet groot genoeg is zoals bijvoorbeeld Engeland om een genre verder te laten bestaan. Waarom is new beat als genre niet blijven bestaan tot op vandaag? Rock is rock gebleven, funk is funk gebleven, waarom bestaat new beat niet meer?”

Black music

José: “Parallel met de hoogdagen van de AB muziek, werd er ook veel zwarte muziek gedraaid in Antwerpen. In diezelfde periode organiseerden wij het DMC DJ kampioenschap in de Belgische discotheken. Als voorzitter van de Belgische delegatie trok ik met de finalisten naar het DMC wereldkampioenschap in Londen in 1986. Kris Kastaar eindigde er in de finale op de zesde plaats. ‘s Avonds gingen we op stap en zoals je weet, sluiten de pubs er rond 2 of 3 uur ‘s morgens. Wij Belgen kennen dat niet, we zijn dan juist opgewarmd. Dus gingen we op zoek naar de underground clubs, soms waren we de enige blanken in de zaal. Daar heb ik voor het eerst Chicago house gehoord.”

Frie: “Dat dacht je toen, wij verkochten al 3 maanden dat soort platen in onze winkel (lacht). Het waren de begindagen van Chicago house & Detroit techno in onze shop. Wij zetten deze platen broederlijk naast de new beat releases. Het was wel zo dat klanten die Detroit kochten, new beat vaak stom vonden en omgekeerd. Daarnaast verkochten we veel pop, funk & wave. Die verscheidenheid vormde de sterkte van onze winkel; alles kwam er samen. Wij waren toonaangevend: wij bestelden direct 50 exemplaren van een nieuwe Chicago release; andere winkels waren eerder voorzichtig en bestelden er slechts een vijftal. Antwerpen had altijd een voorsprong; ons cliënteel stond echt open voor nieuwe muziek.”

Frie: “Onze eerste eigen producties waren jingles in 1981. In totaal hebben we 4 volumes 'Jingles from USA' uitgebracht. Die verkochten heel goed in Frankrijk. In 1982 brachten we onze eerst eigen productie uit in samenwerking met Music Man en Disco King. Mike Anthony's 'Why Can't We Live Together was een hit in België, Nederland & Frankrijk. 

Foto: Nikolai Pascual

You can buy this record in USA Import

Nikolai: “Mijn ouders maakten die jingles voor onze klanten: 'buy this record in USA Import'. Het was en is fascinerend om te zien hoe een dj zich associeerde met zijn platenwinkel. Als iemand aan de dj vroeg welke plaat er speelde, gaf hij een kaartje af met 'You can buy this at USA Import' waarop hij titel en artiest invulde. Die klant kwam dan later naar onze shop met dat kaartje. Dat is onvoorstelbaar vandaag.”

Frie: “In 1991 installeerden we een studio in een ruimte achter de winkel. Jonge kerels die in de winkel hielpen zoals Sven Van Hees, Jan Van Den Bergh & M.I.K.E, gingen er aan de slag.”

Jose: ''We probeerden iets te creëren in Antwerpen, we vormden één grote familie en gaven mensen de kans om te experimenteren. Het grote voordeel van België is dat het zo klein is: iedereen kent iedereen en alles kan. Dit is tegelijkertijd de zwakte van een klein land: de vijver om uit te vissen is beperkt. We zijn het Verenigd Koninkrijk niet.”

Frie: “Met Wonka Beats, het sublabel van Sven Van Hees, Sebastien Kalonji en Koenie hebben we toch succes gekend: de releases verkochten goed tot ver buiten België. Ik ben nog altijd fier op het concept: goede tribal house muziek met prachtig artwork van Marc Meulemans. Daarnaast hadden we verschillende sublabels naargelang de stijl: Natural Born Grooves voor de clubby house, Label X voor hardcore, Atom voor techno, Morse voor Chicago & Detroit geïnspireerde muziek, enzoverder.”

Nikolai: “De vinylmarkt was toen nog gigantisch. Per sublabel verkocht een release tussen de 1.000 tot 10.000 stuks. Vanaf de eeuwwisseling merkten we dat het bergaf begon te gaan.”

José: ”We hadden het voordeel dat we dankzij onze shop al over een distributienetwerk beschikten. Via onze imports uit USA, Engeland, Duitsland, Frankrijk, Italië kenden we reeds alle groothandelaars om onze eigen platen te distribueren.”

Volgende week lees je in deel 2 het vervolg: de jaren '90 en de opkomst van Hardcore, het succes van de slipmats en de moeilijke jaren 2000.  

Text: Jacques De Grootte - foto's: Fotopia