Music Mania Brussel: 16 jaar lang op de barricaden voor vinyl

Share

Red Bull Belgium: The Vinyl Frontier graaft diep in de rijke geschiedenis van de Belgische platenwinkels. Aan de hand van interviews met protagonisten, foto’s van lang vergeten panden en grappige anekdotes trachten we zoveel jaar na datum een beeld te scheppen van een aantal ter ziele gegane iconische shops.

Tussen de talrijke platenwinkels in onze hoofdstad nam Music Mania tussen 1990 en 2006 een unieke positie in: het had niet alleen een uitgebreide back catalogue met klassiekers uit een resem genres, de winkel stond er ook voor bekend om obscure platen aan te bieden die (nog) nergens anders te vinden waren. Aan de hand van interviews met drie gepassioneerde verkopers – Adriaan Denorme, Stéphane 'Lefto' Lallemand en Geert Van Den Balck - reconstrueren we een stukje Brusselse muziekgeschiedenis.

Het verhaal van Music Mania begint in de drie Gentse Music Man platenwinkels midden jaren ‘80. Toen hun eigenaar besloot om één winkel te sluiten en de andere vestigingen over te laten aan de geranten, besloot Jan Van Regenmortel zijn nieuw eigendom in de Bagattenstraat om te dopen tot Music Mania. Het werd al snel een magneet voor muziekliefhebbers uit Gent en omstreken. Eén daarvan was Geert Van Den Balck.

Geert: “In 1980 ging ik op kot in Gent. Studeren beviel me niet zo, platen draaien in de studentencafés wel. Een paar keer per week ging ik mijn platen halen in Music Mania, toen nog Music Man. Regelmatig stak ik er een handje toe en werd ik uitbetaald in vinylplaten. In 1981 ben ik er officieel beginnen werken. Op korte tijd slaagde ik er in een trouw klantenbestand op te bouwen. Zo kwam Jan Hautekiet er zijn platen inslaan toen hij Studio Brussel opstartte. Zaki Dewaele en zijn zonen Stephen en David waren er kind aan huis net als Gust De Coster en Eric Smout. Toen in 1990 de Brusselse platenfirma 'Les Disques de Crépuscule' besloot te kappen met hun platenwinkel 'La Strada' in Brussel, stelde ik de eigenaars van Music Mania voor om er een Brussels filiaal te openen. Het pand in de Greepstraat had een geschiedenis: in de kelder stond vroeger een drukpers waarop het Factory Benelux platenlabel vinyl perste. Ik vond er de matrijzen (de mal waartussen de uiteindelijk vinyls geperst worden, red.) van Joy Division's single 'Transmission', die heb ik nog altijd. In 1992 ben ik in Music Mania Brussel aan de slag gegaan. Lefto is er een paar jaar laten bijgekomen.”

Lefto: "Voor mij geldt het klassieke verhaal: als goede klant mocht ik achter de toonbank nieuwe platen kiezen die nog niet in de rekken lagen. Als andere klanten me vroegen of ze die platen ook mochten beluisteren moest ik altijd antwoorden dat ik er niet werkte. Tot ze iemand zochten om er deeltijds aan de slag te gaan. In 1997 ben ik er beginnen werken; ik was gespecialiseerd in hiphop en alles dat er aan verwant was: soul, rap, jazz en andere zwarte genres."

Adriaan: "Na even in Music Mania Gent en Kortrijk gewerkt te hebben, begon ik in 2001 in de winkel in Brussel."

Hoe beleefden jullie die periode?

Lefto: "Ik kijk er nog steeds op terug als de beste job ter wereld: mensen helpen in hun zoektocht door het muzieklandschap. Maar de job hield meer in dan enkel platen verkopen. Music Mania Brussel vervulde een belangrijke sociale rol: het was een verzamelplaats in Brussel-centrum voor heel wat mensen uit de artistieke wereld. Daarnaast kwamen er regelmatig daklozen en drugsverslaafden die een plaatje wilden beluisteren of een praatje maken. Ik had daar geen probleem mee. Ik had het moeilijker met klanten die binnenkwamen, twintig platen beluisterden en vertrokken zonder iets te kopen. Maar ook dat hoort bij de job. Mensen houden nu eenmaal van muziek en niet iedereen heeft voldoende geld om platen te kopen. Zeker niet in Brussel waar – in vergelijking met Gent bijvoorbeeld - meer armoede heerst. Veiligheidshalve hielden we de platen bij achter de toog of in de kelder, in de bakken vond je enkel de hoezen. Als je een release wou beluisteren, moest je de plaat aan ons komen vragen. Dat maakte de job zeer arbeidsintensief."

Geert: "Het was een droomjob: ik zat aan de bron van nieuwe muziek, ik had van mijn hobby mijn beroep kunnen maken. Ik beschikte over volledige vrijheid, ik was niet gebonden aan releasedata of een platenfirma. 'S avonds en in het weekend werkte ik als ambassadeur van de winkel: op vraag van Music Mania ging ik onze muziek draaien in de Brusselse concertzalen en clubs. Ik heb verschillende jobaanbiedingen van platenfirma's ontvangen maar niks kwam ook maar in de buurt van wat ik bij Music Mania kon doen."

Hoe onderscheidde Music Mania zich van de vele andere platenzaken in Brussel?

Lefto: “De ruggengraat van de winkel was onze enorme back catalogue die alle genres omvatte die we aanboden. Ook de 'midprices' deden het goed: nieuwe cd's die we dankzij scherpe deals met de labels aan halve prijs verkochten. Daarnaast hadden we een sterk aanbod aan 12” singles, vinyl albums en collector's items. Persoonlijk vond en vind ik nog steeds Music Mania één van de beste platenwinkels in Europa of zelfs wereldwijd. Ons aanbod ging van house, techno en electronica over drum'n'bass tot hiphop, pop, jazz, soul, wereldmuziek, brazil, rock, metal en punk.”

Adriaan: "Wij werkten actief op releases van artiesten waarin we geloofden: we bestelden ze in grote oplage als ze uitkwamen of bij herpersing. In alle genres die Lefto opnoemt hadden we een ruim aanbod met klassiekers die de grote ketens niet hadden. Daarvoor beschikten we over een uitgebreid netwerk van distributeurs."

Geert: "Het gros importeerden we uit Engeland en Nederland. Minimum éénmaal per maand bezocht ik de import afdelingen van grote platenfirma's zoals EMI, Warner en CBS in Keulen. Ik ben er opgegroeid, ik heb er als student gewerkt en had nog mijn contacten. Ik heb er heel veel muziek ontdekt, zo heb ik onder andere The Tragically Hip leren kennen. Terug in België begon ik als eerste hun muziek te importeren uit Canada. Met succes: het jaar erna stond The Tragically Hip op het podium van Werchter. Zo bracht ik ook de eerste maxi van Kruder & Dorfmeister op G-Stone mee en zijn we hem als eerste Belgische winkel beginnen importeren."

"Die zoektocht naar nieuwe muziek stopte nooit, ook niet tijdens mijn vakanties. Een voorbeeld: Op een compilatie met Afrikaanse muziek die we in de winkel verkochten stond een heerlijk nummer van Afri-khan Disques label. De enige vermelding was een adres in Marseille. Toen ik met mijn vrouw op reis was in Zuid-Frankrijk ging ik er langs. Het was een klein winkeltje van een oude kerel die regelmatig in Afrika muziek ging opnemen van lokale groepen. In Marseille perste hij het op vinyl – in Afrika had je geen perserijen naar mijn weten - en verkocht het dan terug in Afrika. Ik kocht een aantal van zijn platen. En zo kan ik talloze anekdotes vertellen."

Adriaan: "We waren ook allemaal muziekfreaks die de vragen van klanten konden beantwoorden. Onze klanten kwamen naar de winkel om gegidst te worden. Vandaag vind je alles met één klik op het web en is er Shazam, dat bestond toen allemaal niet. Bovendien hadden we met Lefto een specialist in huis op vlak van hiphop. Franstalige hiphop verkocht heel goed op vinyl en ook mixtapes van Brusselse hiphop dj's gingen vlot de deur uit."

Geert: "Ik had goede contacten bij Virgin Export in Parijs om de Franse hiphop van artiesten zoals IAM & Mc Solaar in onze winkel te krijgen. Music Mania was toen de enige winkel in België die importeerde bij Virgin France. We hadden al duizenden exemplaren verkocht vooraleer Virgin België deze muziek begon te verdelen."

Lefto: "Brussel telde – en telt nog altijd - veel platenzaken maar ze bedienden elk een niche. Caroline Music bijvoorbeeld viste in dezelfde vijver maar verkocht geen vinyl. Een aanzienlijk deel van onze klanten kwam specifiek voor vinyl. Er waren ook heel wat tweedehands vinyl zaken maar wij waren één van de weinige die nieuwe platen in de bakken had.'

Geert: 'Op een bepaald moment ben ik op de barricaden gaan staan om vinyl te blijven verkopen. Toen de cd opkwam, stelden de eigenaars van Music Mania voor om over te schakelen op cd. Lefto en ik hebben er toen voor gepleit om vinyl niet op te geven. Gelukkig maar, het is mede dankzij vinyl dat Music Mania nu nog steeds een goede reputatie geniet."  

Kregen jullie voornamelijk dj's over de vloer of vooral muziekliefhebbers?

Adriaan: "Ons klantenbestand was gevarieerd: van jong tot oud, dj's, studenten, hangjongeren, radio mensen, pendelaars die op weg naar het station nog snel een cd kwamen kopen, toeristen, etc. Promotoren kwamen er hun flyers leggen, muziekliefhebbers kwamen er hun RifRaf magazine halen of concerttickets kopen."

Lefto: "Af en toe mochten we een bekende artiest verwelkomen die op tournee was zoals Björk, Puff Daddy, Mos Def, Talib Kweli, the Prodigy of Dj Mushroom van Massive Attack. DJ Vadim heeft nog platen gedraaid in de winkel."

Geert: "Ook mensen van wie je het niet meteen zou verwachten: zo was ex-burgemeester Yvan Mayeur klant bij ons, DJ Morpheus die compilaties samenstelde voor PIAS en de mensen van de belangrijkste Brusselse concertzalen: Ancienne Belgique, Beursschouwburg, Botanique kwamen regelmatig langs. Verder kwamen ook de mensen van Radio Nova in Parijs - gespecialiseerd in wereldmuziek en triphop - zich elke maand bevoorraden."

Kwam de sluiting van de winkel eind 2006 als een schok voor jullie?

Adriaan: 'We voelden aan dat het stilaan achteruit begon te gaan. Er kwamen steeds minder klanten in de winkel toen de digitalisering zijn opmars maakte. Maar het laatste jaar ging het heel snel bergaf; het was alsof iedereen gestopt was met platen kopen. Mensen waren overgeschakeld naar digitale media of kochten hun platen online."

Lefto: "Het doet me nog steeds pijn aan het hart als ik eraan terugdenk. Het was een moeilijke periode: ik voelde dat de zaken achteruit gingen zonder dat ik er iets kon aan doen. Elke zaterdag draaiden we minder omzet terwijl het normaal gezien onze topdag was. Er was minder interesse voor vinyl en degenen die platen kochten, vonden ze online goedkoper. Daar komt bij dat Brussel niet echt de rijkste stad was. Veel mensen bleven ook weg uit het centrum."

Geert: "Ik ben er vroeger moeten stoppen. De winkel was niet meer rendabel genoeg voor 3 verkopers en in 2005 stelde de eigenaar me voor de keuze: ofwel nam ik de shop over ofwel kapte ik ermee. Het werd de tweede optie. Ik was er het hart van in dat ik er niet meer mocht werken. En zonder afbreuk te willen doen aan de anderen denk ik dat onze vaste klanten een beetje verloren liepen in de winkel toen ik weg was. De verkopers die er nog waren, hadden elk hun specialismen maar wie hielp de klanten die op zoek waren naar rock of lounge bijvoorbeeld? Voor mij bleef een klant een klant, ongeacht welke muziek hij wou."

De Music Mania winkel in Gent lijkt het sinds de doorstart in 2009 goed te doen, denk je dat er vandaag plaats is in Brussel voor een dergelijke winkel?

Lefto: "Er zijn veel platenwinkels in Brussel maar ik mis een zaak met een uitgebreid aanbod waar je een ruime back catalogue, herpersingen en de allernieuwste releases vindt. Ik ben ervan overtuigd dat er een markt voor is. Er zijn ook talloze andere concepten mogelijk die een platenwinkel leefbaar maken: bijvoorbeeld in combinatie met een koffiebar of een klerenwinkel."

Adriaan: "Sinds een zestal jaar ben ik mede zaakvoerder van de Music Mania winkel in Gent en ik merk een aantal belangrijke verschillen met vroeger. Toen waren platen voornamelijk gebruiksvoorwerpen die dj's of klanten kwamen halen in de winkel. Vandaag staat beleving terug centraal: klanten vinden het leuk om in de winkel rond te snuisteren. Alhoewel bijna alle muziek online te beluisteren is, kiezen mensen er toch voor om naar de winkel te komen en een fysieke plaat te kopen. Het één sluit het ander niet uit, maar voor mij is vinyl een bewustere manier van muziek beleven en consumeren. We worden langs alle kanten overspoeld met muziek. Ook de vinylmarkt is oververzadigd, er wordt meer geperst dan er verkocht wordt. Mensen zien het bos door de bomen niet meer. Ze hebben meer dan ooit nood aan een filter. Dan komen ze bij ons terecht. Onze rol is om een goede selectie te maken uit het immense aanbod. Die selectie is cruciaal als je vandaag wil overleven als platenzaak, je moet heel goed weten waar je mee bezig bent."

Music Mania
Greepstraat 4
1000 Brussel

° 1990
+ eind 2006

Aantal platen in stock: +- 7000
Genres: house, techno, elektronica, drum'n'bass, hiphop, pop, jazz, soul, wereldmuziek, brazil, reggae, new wave, rock, metal, punk.

Eigenaar: Jan Van Regenmortel

Stéphane 'Lefto' Lallemand (verkoper 1997-2006): DJ // producer // radiohost Studio Brussel // muzieksamensteller compilaties // curator

Adriaan Denorme (verkoper 2000-2006): mede-zaakvoerder Music Mania Gent;

Geert Van Den Balck (verkoper 1980-2004): op zoek naar werk in de muzieksector.

Foto's: (c) Fotopia

Text: Jacques De Grootte